Detroit-technopionier Juan Atkins (64) overleden

Juan Atkins, een van de grondleggers van de Detroit techno, is zaterdag 31 oktober 2026 op 64-jarige leeftijd overleden aan een hartaanval. Hij werd gevonden in een hotelkamer in Mexico City, enkele uren voordat hij een clubset zou draaien.

Sinds het nieuws bekend werd, stromen de eerbetonen binnen op sociale media. Laurent Garnier en Kevin Saunderson reageerden, net als David Holmes, Ellen Allien, Thomas Fehlmann en Dave Clarke. Clarke vatte het samen in één zin: 'Juan was de leraar'. Saunderson haalde herinneringen op aan het aandeel van Atkins in zijn eerste single, Triangle of Love, uitgebracht op Metroplex, het label van Atkins.

Deep Space, of techno voordat het een naam had

Het begon in 1972, toen zijn vader hem op zijn tiende zijn eerste gitaar kocht. Al snel maakten de traditionele instrumenten plaats voor machines. Samen met Kevin Saunderson en Derrick May, schoolvrienden uit Belleville, vormde Atkins in 1979 het collectief Deep Space. Het trio las de futuroloog Alvin Toffler, wiens boek The Third Wave (1980) een hoofdstuk wijdt aan 'Techno Rebels'.

Op een community college ontmoette Atkins Richard 'Rick' Davies. Samen richtten ze Cybotron op, een naam afgeleid van 'cyborg' en 'cyclotron'. Hun geluid haalde de franje van de funk af en zette die tegenover de kilte van synthesizers, met George Clinton en Kraftwerk als referentiepunten. De lokale zender WGPR en dj The Electrifying Mojo steunden het project. Alleys of Your Mind en Cosmic Cars, uitgebracht op Deep Space, inmiddels een label, gingen respectievelijk 10.000 en 15.000 keer over de toonbank.

Cybotron, Fantasy en vroege frustraties

In 1981 tekende Cybotron bij het Californische label Fantasy. In 1983 volgde het album Enter, opgenomen in het huis van de ouders van een vriend. Gitaren, funkrocktexturen en antimilitaristische teksten staan er naast de hypnotiserende, industriële motieven van Clear, dat de basis legde voor het techno-DNA van Motor City.

Atkins moest weinig hebben van de rockgeoriënteerde, bijna new-wavekoers van de vervolgsingle Techno City en zei dat ook ronduit:

Ik was tegen die plaat. Het is een geweldige plaat, maar het was niet de juiste opvolger van Clear.

Model 500, Metroplex en 'The Originator'

Atkins nam er steeds meer aliassen bij: Infiniti, Audio Tech, Output, Red Parrot en vooral Model 500, een puur machinale identiteit waarmee hij elke 'etnische aanduiding' omzeilde. In 1985 werkte hij een nummer om dat oorspronkelijk voor Cybotron was bedacht: No UFO's, waarin de ruimtebeelden van Parliament en sciencefiction samenkomen met argwaan jegens een buitenaardse aanwezigheid.

Daarna richtte hij Metroplex Records op, een daad van onafhankelijkheid die zijn generatiegenoten navolging deden geven: Kevin Saunderson begon KMS, Derrick May Transmat. Het label bracht nieuwe ritmische structuren, nu gebouwd op vier tellen per maat, en scoorde landelijke hits met Goodbye Kiss van Eddie Fowlkes. Onderweg kreeg Atkins twee bijnamen: 'Obi Juan' en 'The Originator'.

Hij bleef zijn kennis doorgeven. 'Je moet mensen laten zien waar techno vandaan komt', zei hij afgelopen mei tegen Le Monde. Ook bleef hij de muziek vernieuwen, zoals met Techno Music in 1988, waarvan de aanhoudende beat draait om de herhaling van twee zinnen. Les Inrockuptibles schetste zijn loopbaan in een stuk dat op 2 november verscheen.